تابآوری دیجیتال در شرایط بحران: نقشه راه نجات کسبوکارهای کوچک و خانگی
این روزها پرسش ذهنی هزاران صاحب کسب و کار خرد در ایران چیزی شبیه به این است: چگونه در زمان جنگ و قطع اینترنت، فروش خود را ادامه دهیم؟ یا اساسا تابآوری کسب و کار در شرایط قطع اینترنت یعنی چه!
هرچند با تکرار چندباره قطعی اینترنت بسیاری از صاحبان مشاغل به روشهایی برای تابآوری کسب و کار در این حوزه رسیدهاند، اما باتوجه به اینکه موضوع قطعی اینترنت در ایران هربار به شیوهای جدید تکامل پیدا کرده و پیچیدهتر میشود، در این پست از بلاگ دیجی راهبرد میخواهیم چند راهکار فوری برای تابآوری دیجیتال در این شرایط را مرور کنیم.
وقتی اینترنت قطع میشود، بسیاری از کسبوکارهای کوچک و خانگی که فروش خود را مدیون اینستاگرام بودند، احساس میکنند سقف فروش روی سرشان خراب شده است.
شرایط جنگی در ایران، محدودیتهای اینترنتی و فشار بر پلتفرمهای خارجی، واقعیتی تلخ اما غیرقابل انکار است. بااینحال، آن دسته از کسبوکارهایی که زودتر از دیگران به فکر «تابآوری دیجیتال» بیفتند، نه تنها از این گرداب بیرون میآیند، بلکه فرصتهای جدیدی نیز خلق میکنند.
در این مقاله مفصل، گامبهگام توضیح میدهم که چگونه میتوانید استراتژی فروش خود را تغییر دهید، به شبکههای اجتماعی داخلی کوچ کنید و مجموعهای از اقدامات مکمل را برای افزایش تابآوری کسبوکارتان اجرا کنید. البته ممکن است تمام آنچه که اینجا نوشتیم به صورت یکجا به کارتان نیاید و یا ممکن است برخی از این اقدامات را تا الان انجام داده باشید، اما ما به جهت اشاره به تمام ابعاد موضوع هرآنچه به ذهنمان رسید را آوردهایم.
بخش اول: مهاجرت هوشمندانه به پیامرسانهای ایرانی
میدانیم که این واقعیتی تلخ است اما باید بپذریم که اینستاگرام یک ویترین بود، نه یک خانه امن. حالا زمان ساختن خانهای امن در پیامرسانهای داخلی است. این کار فقط به معنی «ساخت کانال» نیست، بلکه نیاز به یک تغییر نگرش کامل دارد:
۱.پروفایل فروشگاهی بسازید
فارغ از مشکلات متعدد زیرساختی در این پلتفرمها، برخی از امکانات این پیامرسانها و شبکههای داخلی مثل فروشگاه درونبرنامهای، درگاه پرداخت و ارسال پیام تبلیغاتی قابلیتهای خوبی برای شروع هستند. پس بهتره که کانال خود را با توضیحات کامل، لوگو، نمونهکارها و قیمتها تکمیل کنید دقیقا به همان شکلی که در اینستاگرام و تلگرام فعالیت داشتید.
۲.مخاطبان خود را از اینستاگرام به پیامرسانهای داخلی منتقل کنید
در فرصتهای محدود وصل بودن اینترنت، استوری بگذارید و از مشتریان بخواهید برای دریافت تخفیف ویژه، آیدی شما را در پیامرسانهای داخلی دنبال کنند. لینک مستقیم کانالهایتان را در بیو، هایلایت و پستهای ثابت قرار دهید. همچنین شاید نیاز باشد کم کم به این فکر کنید که برای کسب و کارتان یک وبسایت مستقل طراحی کنید تا تحت هر شرایطی ویترین دیجیتال و فروشگاه آنلاین شما پایدار باقی بماند. اینها مواردی است که ما در دیجی راهبرد به خوبی میتوانیم به شما مشاوره بدیم و برایتان پیادهسازی کنیم.
۳.فروش با ربات و پاسخگوی خودکار
در برخی از پلتفرمهای داخلی خیلی راحت میتوانید ربات سادهای بسازید که کاتالوگ محصول، قیمتها و نحوه سفارش را به صورت خودکار ارسال کند. این کار فشار روی شما را کم میکند و باعث میشود مشتریان شما در همان لحظات اول ارتباط با شما بدون پاسخ نمانند. در این زمینه میتوانید با ما مشورت کنید.
بخش دوم: اقدامات عملی برای افزایش تابآوری در زمان قطعی اینترنت
تنها تغییر پلتفرم کافی نیست. شما به یک «کیسه نجات دیجیتال» نیاز دارید دقیقا شبیه کوله نجات در شرایط جنگی. در نتیجه اقدامات زیر را به عنوان ضرورت حفظ کسب و کارتان در نظر داشته باشید:
۱.ایجاد بانک اطلاعاتی مشتریان (آفلاین)
از امروز، مشخصات تمام مشتریان را به تفکیک اینکه آیا مشتری وفادار هستند یا اینکه فقط یکبار خرید کردهاند یا حتی کسانی که فقط از شما سوال پرسیدند (شامل شماره تماس، نام، منطقه و سابقه خرید) را در یک فایل اکسل یا دفترچه ثبت کنید. در زمان قطع اینترنت، با ارسال پیامک یا حتی تماس تلفنی، امکان ارتباط مجدد به آنها بدهید.
۲. محصولات جایگزین و بستهبندیهای اضطراری
ممکن است در اثر شرایط بحرانی، تقاضا برای بسیاری از کالاهای شما به طور کلی از بین برود! در نتیجه محصولاتی را شناسایی کنید که در شرایط بحران تقاضای بیشتری دارند و با حوزه کاری شما هم مرتبط هستند و آنها را موقتا جایگزین محصولات قبلی بکنید.
۳.سیستم تحویل غیرمتکی به اینترنت: با پیکهای محلی که در همسایگی شما هستندمثلا پیکهایی که در سوپرمارکتهای اطراف منزل مشاهده میکنید) یا پیکهایی که همکار با یک شرکت حمل و نقل هستند ارتباط بگیرید. در این روش خیلی مهم است که از لحظه ارسال تا تحویل مشتری در جریان روند قرار بگیرد و هر مرحله از ارسال و دریافت را با او چک کنید.
روشهای پرداخت جایگزین
در شرایط قطع درگاههای آنلاین، پرداختهای نقدی در محل، کارت به کارت یا حتی حوالههای بانکی با رسید کاغذی را آموزش دهید.
بخش سوم: استراتژیهای ارتباطی و بازاریابی در بحران
وقتی اینترنت قطع است، طبیعتا مردم زمان بیشتری را در پیامرسانهای داخلی میگذرانند پس، از این فرصت استفاده کنید:
۱.ارسال خبرنامه هفتگی:
به جز فعالیت روزانه، در هر هفته حداقل یک پیام متنی یا صوتی با محتوای مفید مثل معرفی محصولات جدید برای استفاده در شرایط بحران، نکات خودمراقبتی یا داستانهای امیدوارکننده و انگیزشی ارسال کنید. یادتان باشد که فروش در دل اعتماد شکل میگیرد و هیچ چیز مثل ارتباط عاطفی در شرایط بحران نمیتواند اعتمادساز باشد.
۲. همافزایی با کسبوکارهای محلی
در بعضی از حوزهها ممکن است بد نباشد با نانوایی، سوپرمارکت یا داروخانه محلی هماهنگ شوید که محصولات شما را به صورت امانی یا با کمیسیون بفروشند. در مقابل، شما هم محصولات آنها را در کانال خود تبلیغ کنید یا حتی از آنها به عنوان کسانی که در شرایط بحران با شما همدلی کردند تشکر کنید.
بخش چهارم: تقویت زیرساختهای آفلاین و روانی کسبوکار
تابآوری فقط فنی نیست؛ روحیه و فرآیندهای شما نیز باید تاب بیاورند:
۱.داشبورد فروش آفلاین
یک دفترچه یا تخته سفید در دفتر کارتان بزنید که در آن موجودی کالا، سفارشهای ثبتشده و وضعیت ارسال را روزانه بهروز کنید. این کار از سردرگمی جلوگیری میکند.
۲. تیم پشتیبانی تلفنی دو یا سه نفره
حتی یک نفر از اعضای خانواده یا یک دوست قابل اعتماد میتواند در ساعات مشخصی پاسخگوی تماسهای مشتریان باشد. از قبل سناریوهای رایج (اعلام نبودن کالا، تاخیر در ارسال، مشکل در پرداخت) را تمرین کنید.
۳.مدیریت استرس و انتظارات:
با مشتریان خود صادق باشید. در کانالهای داخلی بگویید: «ممکن است پاسخگویی ما با تأخیر همراه باشد، اما تمام تلاشمان را برای ارسال سفارشها میکنیم.» شفافیت، وفاداری میآورد.
جمعبندی: ضعف زیرساخت را با هوشمندی جبران کنید
کسبوکارهای کوچک ایرانی همیشه در شرایط سخت رشد کردهاند. این بار نیز تفاوتی ندارد. بله، اینترنت قطع میشود و اینستاگرام از دسترس خارج میگردد، اما مردم همچنان به خوراک، پوشاک، لوازم بهداشتی و محصولات ضروری نیاز دارند. اگر شما از امروز کانالهای خود را در پیامرسانهای داخلی راهاندازی کنید، بانک اطلاعاتی مشتریان بسازید، روشهای پرداخت و تحویل جایگزین را آماده کنید و با آرامش بحران را مدیریت نمایید، نه تنها از گرداب خارج میشوید، بلکه به یکی از ستونهای تابآوری اقتصادی حوزه خود تبدیل خواهید شد.
